Je merkt het misschien niet, maar het gaat heel hard met de Nederlandse bordspellenwereld. Ondanks de hogere energieprijzen, dreiging over oorlogen in het Midden-Oosten en klimaatverandering is de bordspellenmarkt de afgelopen jaren (en met name 2026) behoorlijk veranderd. Of beter gezegd: nog verder geprofessionaliseerd. Speloptafel zet zeven signalen op een rij, die daar een goed voorbeeld van zijn.
De bordspellenwereld is nog altijd een fractie als je het vergelijkt met andere delen van de entertainmentindustrie. De complete waarde van de bordspellenindustrie wereldwijd wordt nu geschat tussen de 17 en 18 miljard US Dollar (bijna 15 miljard Euro). En dat tegenover de gameindustrie die een omzet heeft van meer dan 180 miljard dollar per jaar.
Toch zit er een behoorlijke groei in de markt van Wingspan en Qwixx. Zo neemt de verwachte wereldwijde omzet toe met ruim 10 procent dit jaar.
De verwachting is dat binnen een paar jaar dat bedrag nog eens zal verdubbelen tot boven de dertig miljard Dollar. Maar om dat mogelijk te maken, moet daar wel een voedingsgrond voor zijn. De markt moet dat aankunnen.
En om die groei mogelijk te maken moeten de eerste stappen nu al zichtbaar zijn. En als je goed kijkt, lijkt dat weldegelijk het geval. Speloptafel zet zeven signalen op een rij van die professionalisering.
1. Asmodee: zichzelf naar voren schuiven
Het bordspellenconglomeraat Asmodee heeft zich misschien nog wel het meest ontwikkeld en dat is ook te merken in de Nederlandse bordspellenwereld. Het lijkt erop alsof Asmodee, dat eerder zich louter druk leek te maken over het verkopen van wat spellen aan wat liefhebbers, de bordspellenfans inmiddels probeert te vinden en te omarmen.
Na het losmaken van Asmodee uit de Embracer-group (een holdingbedrijf met onder meer ook een videogame-afdeling en de rechten van tal IP’s, zoals Lord of the Rings) vaart het bedrijf een eigen koers.
En dat is te merken. Het logo werd aangepast en er kwam een eigen kinderlijn. Een briljante actie, want de ouders die moesten opgroeien met stratego, risk en monopoly kunnen nu hun kinderen de hobby inwerken met spellen als Splendor kids, Dixit Kids en My First Unlock.
Dichter bij huis zijn de verschillen zichtbaar. Waar Asmodee een term en een merk was waar alleen wat doorgewinterde bordspellenfreak van gehoord heeft, is het bedrijf nu bezig om zichzelf op de kaart te zetten. Het gaat niet zozeer meer om Days of Wonder, Space Cowboys of Repos Productions. Asmodee komt vaker in beeld en dat is bewust.
Het meest recente voorbeeld is de Youtube-show met Dennis Weening, waar de spellen van Asmodee centraal staan. En dat zijn spellen die bij het grote publiek best bekend zijn, zoals Ticket to Ride en Exploding Kittens, maar nu in combinatie met de naam Asmodee. Het merk moet huishoudelijk bekend worden dan het nu is.
2. 999 Games: verschuivingen en een duidelijke missie
Het nieuws kwam vorig jaar zomer naar buiten dat 999 Games was overgenomen door een andere Franse partij, Hachette. Kort daarop werd bekend dat het bedrijf een nieuwe directeur had, Niels Jonker. En ook al had het een niet direct iets met het ander te maken, de nieuwe directeur werd uiteindelijk wel aangesteld door de nieuwe Franse eigenaar.
De veranderingen zorgen, geven ze ook bij 999 Games ook toe, voor een professionaliseringsslag. En of het nu gaat om de systemen waar de verkopen in bijgehouden worden of een sterkere positie bij de keuze voor nieuwe titels, er gaat wel iets veranderen voor de liefhebbers van spellen.
En aan het hoofd van de Almeerse uitgever staat dus Niels Jonker. Een jonge spellenliefhebber, die met zijn achtergrond uit de bankenwereld, ook weet hoe het is om geld te verdienen. Daarnaast is hij een gedreven directeur met een missie. Spellen moeten verbinden. En dat is niet alleen zijn idee, maar ook een idee dat in een bordspellenbranche duidelijk verkoopt. Iedereen hoort erbij, spelen doe je samen.
999 Games heeft onlangs die missie ook beter vastgelegd binnen het bedrijf zelf en dat zou de komende jaren ook zichtbaar moeten zijn in beleid van het bedrijf.
3. DBGI: de nieuwe koepelorganisatie
Waar de Nederlandse bordspellenwereld behoorlijk in de breedte groeide, bleef er wel iets afwezig, wat eigenlijk elke grote sector heeft: een koepelorganisatie die zichtbaar en aanwezig is als lobbyorganisatie.
Maar vorig jaar dook daar ineens de Dutch Board Game Industry op. Een belangenbehartiger dat opmerkelijk genoeg is ontstaan vanuit de auteurshoek, maar waar inmiddels mensen vanuit allerlei takken mensen zich hebben aangesloten: uitgevers, winkeliers, verenigingen en mensen uit de bordspellenmedia.
En waar het vorig jaar begon als een verzameling van wat mensen uit de Bordspellenindustrie in een klein zaaltje in een bos, is het in no-time uitgegroeid tot een beweging die een verschil wil maken als een lobby-beweging voor de bordspellenindustrie.
Het leverde al initiatieven op als de Nationale Spellenweek dat dit jaar het levenslicht zou moeten zien, met als belangrijkste doel: nóg meer mensen kennis te laten maken met de spellenwereld.
4. Nederlandse Spellenprijs: de professionalisering van een keurmerk
Om een industrie verder te laten groeien is er ook een keurmerk nodig. Die is er ook met de Nederlandse Spellenprijs (NSP). Vooral de laatste jaren is er achter de schermen veel veranderd.
Het was een stap die noodzakelijk was voor de jury van de NSP, door de enorme toename van bordspellen uitgegeven in het Nederlands. Keuzes worden gemaakt, strikt nageleefd en dat levert een weloverwoge keuze op van de jury.
Onder leiding van onder andere juryvoorzitter Niek Ederveen is er een professionaliseringsslag in werking gezet, die steeds meer zichtbaar begint te worden en die hopelijk onder zijn opvolger Anna Wassenburg voortgezet kan worden.
5. DSV / De Spelletjes Vrienden: de explosieve start
Over de groei van DSV Games lijken ze zelf ook wel een beetje verbaasd, krijg je het idee als je Geert en Marieke Kuit over hun bedrijf hoort praten. Wat begonnen was als een social community en een online winkel, werd een uitgeverij die de spellenmarkt bestormt.
Het merk DSV Games is inmiddels zo sterk dat we inmiddels niet meer hoeven te spreken van een ‘grote drie’ (Asmodee, 999, White Goblin Games), maar van een ‘grote vier’.
Door hun ervaring met een eigen webshop weten de mensen achter DSV Games als een ander welke spellen het goed doen in de markt. Daarnaast heeft het bedrijf een achterban (of fan-base) die maar al te graag de (vaak uitstekende) titels binnensleept en verorbert.
De basis is zo sterk dat de kersverse uitgeverij zelfs een soort kickstarter-achtige constructie kan opbouwen als er twijfel bestaat over de haalbaarheid van een project.
De hoeveelheid nieuwe titels die steeds wordt aangekondigd bij hun Future of Fun evenementen zijn een teken aan de wand hoe succesvol het bedrijf is. In no-time heeft het bedrijf een catalogus opgebouwd waar menig uitgever jaloers op kan zijn.
6. Spellenspektakel: inmiddels een van Europa’s grootste beurzen
Als het gaat om een explosieve toename in omvang dan is die misschien nog wel het best te zien aan het Spellenspektakel. Dat is niet alleen te zien aan de bezoekersaantallen die in tien jaar ruim verdrievoudigde (van 10.000 in 2017 naar 33.000 in 2025).
Daarmee groeide het Spellenspektakel uit naar een van de grootste meerdaagse bordspellenevenementen van Europa.
De afgelopen jaren heeft de organsiaite van het Spellenspektakel gezocht naar mogelijkheden om groepen aan te spreken, zoals CardCon en de aanwezigheid op FACTS, in de hoop dat er wat kruisbestuiving ontstaat. Dat het ondertussen wat extra bezoekers en inkomsten oplevert is een mooie bijkomstigheid.
Niet alle plannen werken even goed, zoals de grote rol voor Speelgoed van het jaar, maar de organisatie is in ieder geval niet bang om uit te proberen.
7. Auteurs: als je het wil, kan het tegenwoordig
Als er iets de laatste twee jaar is gegroeid dan is dat het aantal Nederlandse spelauteurs. Van Rian Menne, Stan van Roijen, Bart de Jong, Marinde Kneppers… de lijst met nieuwe Nederlandse spellenontwerpers wordt de laatste jaren maar langer en langer. En het lijkt er niet op dat deze lijst snel korter wordt.
Door initiatieven als het Spelenmaakgilde en Amsterdam Board Game Design is het voor beginnende auteurs makkelijker om gebruik te maken van een platform waarmee de kans op succes iets groter wordt. Auteurs hoeven zich geen zorgen te maken over productieafspraken en marketing, maar zich alleen maar over het spelidee.
Daarnaast lijken steeds meer uitgevers te zoeken naar de kleine ruwe diamanten die nog steeds niet ontdekt zijn. Jolly Dutch werkt daar al jaren mee en andere uitgevers als Gam’inBIZ en 999 Games regelen ook een soort auditie-mogelijkheden. En voor de mensen die daar geen gebruik van willen maken is er altijd nog Gamefound of Kickstarter.
Ook White Goblin Games kwam dit jaar met een aantal titels die heel bewust uit eigen stal kwamen.
De enorme toename zegt natuurlijk nog niets over het grote succes. Want het aantal titels van Nederlandse bodem neemt toe, maar de grote internationale hits blijven nog uit. In de top 250 van Boardgamegeek staat welgeteld één spel van een Nederlandse auteur (Foodchain Magnate). Dat mogen er best meer worden.
Op naar deel II
De bordspellenmarkt in Nederland maakt stappen, ook al kunnen wij dat over de Nederlandse markt nog niet aantonen. We zien de professionaliteit toenemen. De markt wordt volwassen.
Maar dat is niet louter positief. Er zijn ook kanttekeningen te maken. Is het allemaal wel zo rooskleurig. Wie en wat blijven achter en wat zijn de gevolgen?
Volgende maand volgt stap twee met de vervolgconclusies.
Op- en aanmerkingen? (en mailtjes van boze uitgevers dat zij niet genoemd worden) kunnen naar redactie@speloptafel.nl
(Met dank aan Ed Bruin en Niels Munoz)
