Kuldhara (Jolly Dutch) – Ontwerper: Glenn Dejaeger – Illustraties: Nicholas Westgard – Spelers: 1 – 4 – Speeltijd: 30 – 120 minuten – Leeftijd: 8+ – Nederlands: ja
In 1825 werd het Indiase dorp Kuldhara plotsklaps in één nacht verlaten door al haar inwoners. Historici weten niet precies waarom, maar een mogelijke reden is een plotseling hoge belastingeis door een lokale bestuurder, de diwan. Het dorp leek hierna vervloekt opdat er nooit meer iemand zou gaan wonen en zo geschiede. In het spel keren we echter terug naar Kuldhara omdat het er vol zou liggen met edelstenen en daar kun je hele mooie sieraden van maken en verkopen. Reden genoeg om terug te keren en ons af te vragen of er wat leuks te beleven valt in de Tharwoestijn.
In Speloptafel aflevering 39 hoor je een uitgebreid interview met Glen Dejaeger over hoe Kuldhara tot stand is gekomen. Je kunt ook het artikel hier teruglezen. Eddy besprak het spel in aflevering 98 van de Speloptafel-podcast.
Doel: Verzamel in de verlaten ruïnes verborgen edelstenen en smeed daarmee sieraden. De speler die de meest waardevolle sieraden maakt wint.
Mechanismen: Motor opbouwen, Ruimtelijke puzzel, Actiepunten, Setverzameling, Kaartenmarkt
Werkwijze: Een beurt bestaat uit verschillende stappen. Eerst kies je één of twee acties: je kunt reizen met je kameel tussen de locaties waar edelstenen liggen, edelstenen opgraven, of ze lossen in het kamp. Daarna ga je naar je werkbank, waar je de verzamelde stenen legt om sieraden te maken. Leg je de edelstenen in de juiste configuratie, dan kun je het sieraad verkopen en punten scoren.
De acties kosten water. Je kameel heeft immers water nodig, en dat bepaalt hoe ver je kunt lopen en hoe veel edelstenen je kunt opgraven. Zodra je water op is, moet je passen. Als iedereen heeft gepast, gaat het spel door naar de volgende fase. Het spel telt vier fases, tot de zon onder is.
Wat je voornamelijk doet in het spel, is zo efficiënt van de ene naar de andere kant van het gezamenlijke bord lopen om edelstenen te pakken en ze vervolgens op je werkblad te puzzelen. Het werkblad is beperkt qua ruimte, dus je moet goed kijken welke edelstenen je waar neerlegt.
Na het verkopen van een sieraad ben je je edelstenen kwijt, maar je kunt ervoor kiezen om een edelsteen permanent te laten liggen. Dat kan handig zijn om een mooie sieraden te maken, maar soms ook enorm in de weg zitten.
Gelukkig kun je met gereedschappen bepaalde edelstenen omdraaien of verplaatsen, maar je hebt er slechts vijf voor het hele spel. Zo blijf je voortdurend keuzes maken en plannen, want fouten herstellen kan niet zomaar.
Componenten: Je merkt meteen dat Jolly Dutch veel aandacht heeft besteed aan de componenten. Jolly Dutch staat vooral bekend om zijn kaartspellen,dit is één van hun grotere ambitieuze spellen,dan is het altijd even afwachten welke aandacht wordt besteed aan de componenten.
De kartonnen kamelen moet je de eerste keer in elkaar puzzelen. Ze zien er leuk uit, maar zijn ook een beetje wankel. Je werkblad is een ronde schijf die je kunt draaien – erg handig bij het puzzelen, omdat je zo makkelijker kunt zien of een sieraad past.
Ook het bord waar de edelstenen liggen, heeft een ronddraaiende schijf die per fase draait. Dit werkt allemaal erg mooi. De edelstenen zelf lijken gemaakt van samengeperst papier, wat past bij de eco-vriendelijke productiefilosofie van Jolly Dutch.
Het regelboek is duidelijk en er zitten keurig overzichtelijke overzichtskaarten bij met de belangrijkste regels. Ondanks dat de kameel soms wat priegelwerk vereist, is de productiewaarde hoog en fraai, met veel oog voor detail.
Interactie: De directe interactie is beperkt; spelers beïnvloeden elkaar enigszins via het gezamenlijke bord waar de edelstenen liggen. Deze edelstenen kunnen opraken worden, maar dat gebeurt niet heel snel.
Aan het einde van het spel maakt dit wellicht iets uit. Waar de spanning voornamelijk zit, is in de indirecte interactie. Je houdt in de gaten welke sieraden andere spelers kunnen maken op hun werkblad. Je kunt dan ook een sieraad reserveren van de markt, zodat anderen het niet kunnen pakken.
Dat mechanisme, vergelijkbaar met Splendor, voegt strategische keuzes en spanning toe: haal ik nu dat ene waardevolle sieraad, of spaar ik mijn water voor edelstenen en sieraden die ik later kan maken?
Oordeel: Laat ik beginnen te zeggen dat ik het thema van Kuldhara echt fantastisch aanvoelt. Het trok mij meteen aan. De kamelen, het rondstruinen in de woestijn. Het opgraven van edelstenen. Het smeden van de sieraden. Voor mij begon het wel te leven.
Het spel zelf deed mij denken aan Calico: lief ogend, maar een enorme puzzeluitdaging. Na het lezen van de regels dacht ik er zo mee weg te zijn. De eerste keer spelen was echter behoorlijk lastig. Je moet continue spiegelen en ronddraaien om te kijken of je wel de juiste sieraden kunt maken en vooral welke sieraden je daarna wilt maken. Welke edelsteen maak je permanent en hoe puzzel je daar dan weer tot een volgend sieraad?
Ik denk dat ik best een aardig ruimtelijk inzicht heb, maar bedenken welke edelstenen weg gaan, wat je dan in de toekomst er moet neerleggen terwijl er ook dan weer edelstenen weggaan was een behoorlijke uitdaging voor mijn hoofd.
De tweede keer ging al beter, maar ik merkte dat de andere spelers ook flink hun hoofd aan het bezig houden waren met alles goed te puzzelen en vooruit te denken. Het spel met vier spelers duurde bij ons tweeënhalf uur, wat voor een puzzel- en setverzameling-spel van deze orde voor mij wat aan de lange kant is.
De sieradenmarkt bestaat altijd uit 10 kaarten. Er zijn dus veel mogelijkheden om te scoren. Je kunt het zo goed puzzelen dat je wel meerdere sieraden tegelijk kunt maken. Soms kun je er wel 3 of zelfs 4 tegelijk maken. Het geeft wel een kik als je dit lukt.
Daarbij moet je ook wel een beetje mazzel hebben wat er in de markt ligt. In het spel kun je de strategie aanhouden van vooral veel makkelijke sieraden maken en zo veel lagere punten scoren. Je kunt ook voor de moeilijkere sieraden gaan en in één klap veel punten scoren. Dat maakt het spannend.
De balans daarin ontdekken vind ik leuk aan het spel. Ik kan me voorstellen dat liefhebbers van abstracte puzzels en strategisch puzzelen, zoals Calico, hier hun hart ophalen. Het gebruik van gereedschappen om vastgepuzzelde situaties los te maken is een mooie toevoeging die het iets vergevingsgezinder maakt, tegelijkertijd kan het ook leiden tot overanalyseren van al je opties.
Ondanks dat ik me steeds meer ging vermaken voelde Kuldhara toch voornamelijk als een fata morgana waarbij ik na een pittige tocht door de woestijn tevergeefs snakte naar water.
