Het is een merk uit een verloren verleden. En misschien heb je er wel een in de kast staan: een sjoeltafel van de Homas-spellenfabriek in Assen. Het museum Spellenwereld staat in dezelfde stad als deze fabriek en dus was het slechts een kwestie van tijd dat er een expositie kwam over de historie van deze spellenfabriek.
Foto’s: Karsten
Met een voorzichtige worp over een kegelbaan van Homas, opende een kleinzoon van oprichter Hendrikus Hommes zaterdag de expositie over de historie van het familiebedrijf.
“Maar eigenlijk kent vrijwel iedereen Homas vooral van de sjoelbakken”, zegt conservator Wilbert Iedema. “Dat werd op een gegeven moment een kwaliteitskeurmerk van sjoelbakken. Maar daar bleef het niet bij. Ze maakten knikkerbanen, schaak- en damstukken en ook bordspellen.”
En die producten zijn ook te zien in Spellenwereld in een expositie die een jaar gepland staat. In de tentoonstelling wordt de complete en roerige geschiedenis van Homas behandeld. “Het bedrijf is ontstaan als een timmerfabriekje in de achtertuin. En in de loop van de jaren is dat uitgegroeid tot een grote fabriek.”
Dat eerste fabriekje stond op de plek waar nu Spellenwereld staat, vertelt Iedema. “Ze begonnen met lengtematen en houtsnijwerk. En Hendrikus Hommes had toen het idee van ‘laat ik eens een sjoelbak maken’. Daar ontstond zoveel vraag naar dat het een van de belangrijkste producten werd.”
Na een verhuizing naar een grotere fabriek nam ook de productie toe en werd Homas een bekende naam in ons land. Op meerdere plekken werden sjoeltoernooien gehouden met bakken van Homas.
Maar toen sloeg het noodlot toe. In november 1978 werd het bedrijf getroffen door een brand in de lakspuiterij. Niet alleen liep het bedrijf grote schade op, ook miste het bedrijf de inkomsten van verkochte spullen voor de feestdagen. Ondanks pogingen om het bedrijf weer op de rails te krijgen, ging het in 1983 alsnog ten onder.
“We hebben de afgelopen tijd veel gezocht naar zowel verhalen over Homas en de spellen die ze maakten”, gaat Iedema verder. “We hebben bij de historische vereniging aangeklopt en hebben contact gelegd met de familie, die zelf ook nog veel mooie verhalen te vertellen had en mooie spullen had liggen. Daarmee is het een mooi palet geworden, met vooral verschillende spellen.”
Zo zijn er tal van ouderwetse knikkerbanen en ander houten speelgoed te zien. Iedema: “Dat wordt mooi ondersteund met archiefbeelden, zoals een productiefilmpje over het bedrijf uit de jaren ’50. En mensen kunnen de spellen van Homas ook uittesten.”
Het is de bedoeling dat de expositie een jaar blijft staan.
