Deze week werden de genomineerden van de Nederlandse Spellenprijs bekend. Drie keer drie titels van spellen die het afgelopen jaar uitkwamen, die strijden om de titel ‘het beste spel van het afgelopen jaar’.
Zo’n nominatieproces, daar gaat behoorlijk wat tijd in zitten. Daarom legt Speloptafel uit, hoe dat precies in zijn werk gaat.
1. Hoe worden spellen genomineerd?
Het nominatieproces duurt precies een jaar. De Nederlandse Spellenprijs bekijkt spellen die tussen 1 juli en 30 juni zijn uitgekomen. Spellen die in die periode zijn uitgebracht én ingediend door de uitgever, worden meegenomen in het selectieproces.
In een jaar tijd worden die spellen gespeeld door de verschillende juryleden. Dat gebeurt in meerdere samenstellingen, om te controleren of een spel net zo goed is met twee spelers als met vijf spelers. Soms zijn er twee speelsessies voor nodig, maar soms zijn er ook wel vijf of zes potjes nodig om te kijken of een spel prijswaardig is.
De spellen worden verdeeld in drie categorieën: familie, kenner en expert. De jury bepaalt daarbij zelf in welke categorie ze worden ingedeeld.
Na de sluiting van het ‘spellenjaar’ dienen alle juryleden drie titels in, die zij goed genoeg vinden om in aanmerking te komen voor de titel ‘spel van het jaar’ in een van de drie categorieën. Daarna volgt nog een stemronde, waarbij alleen op de genomineerden gestemd kan worden. Dat levert in elke categorie een winnaar op.
2. Wie bepaalt welke spellen worden beoordeeld?
Een paar jaar geleden is het selectieproces aangepast. In plaats van dat de jury zelf achter alle titels aan moet, worden alleen spellen beoordeeld die door de uitgevers worden aangeleverd.
Daarnaast moeten de spellen ook aan een aantal eisen voldoen. Het spel moet nieuw zijn, dus niet eerder in het Nederlands zijn uitgekomen. Een lichte bewerking van een eerdere titel of een standalone uitbreiding komen (meestal) niet in aanmerking.
De jury komt een keer per maand bij elkaar waarbij dit soort vraagstukken worden besproken. Een veel gebruikte term binnen de jury is vooral ‘verschilt het genoeg met een eerder versie’, als je bijvoorbeeld kijkt naar het zoveelste deel in een bepaalde serie.
Er zijn nog meer kwalificaties die een rol spelen, maar daar komen we later nog op.
3. Hoe wordt de knoop doorgehakt bij het nomineren van de spellen?
In de zomervakantie verloopt de ‘jaargang’ van de Spellenprijs. Dat houdt in, dat er dan ook een keuze gemaakt kan worden welke spellen een kans maken op de titel. Met andere woorden: er moet gekozen worden welke spellen genomineerd gaan worden.
Spellen worden het hele jaar door getest, op spellendagen waarbij juryleden bij elkaar komen, maar ook met andere mensen van buiten de jury. Maar uiteindelijk is het aan de juryleden zelf welke drie titels ze zelf naar voren schuiven.
Tijdens dat nominatieproces wordt er wel verwacht van de leden dat ze onderbouwen waarom een spel de titel verdient. Een simpel ‘ik vind ‘m gewoon leuk’, daar kom je niet mee weg.
De nominatie vindt plaats in twee ronden. In sommige categorieën kunnen spellen nog wel eens een gelijk aantal stemmen krijgen en er kunnen echt maar drie titels genomineerd worden.
Maar wie bepaalt dan welke spellen van de genomineerden er uiteindelijk wint? Heel simpel: diezelfde jury. Die kiest uit elke categorie een nummer één, twee en drie. Op basis van die stemming onder de juryleden volgt dan een winnaar. Die wordt dit jaar op 10 oktober bekendgemaakt.
4. Waarom is spel X of spel Y niet genomineerd?
Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Zoals gezegd, de spellen moeten wel ingediend worden door de uitgevers. Als zij er weinig kansen in zien, dan kunnen ze ervoor kiezen om de spellen niet op te sturen.
Maar een spel moet dus ook nieuw zijn en geen kopie (met bijvoorbeeld alleen een andere naam of ander artwork).
Een van de opmerkelijke (maar niet onbelangrijke) eisen is dat het spel ook verkrijgbaar moet zijn als de prijs wordt uitgereikt. Het zou vervelend zijn voor alle partijen als een spel een prijs wint, dat uitverkocht is en op korte termijn niet meer terugkeert in de winkel.
Ook sommige spellen als Kickstarters en spellen die exclusief verkrijgbaar zijn (en dus niet in de winkel liggen) zijn daardoor uitgesloten.
5. Waarom is niet gekozen voor een verkiezing, zoals in België?
Het antwoord is vrij simpel: zo is het nu eenmaal. Sinds het begin in 2001 koos een jury de genomineerden en mocht het publiek de winnaars kiezen. In 2012 werd besloten om de jury ook de winnaars te laten kiezen.
“Dat stemmen werd op een gegeven moment gekaapt”, vertelde toenamlig juryvoorzitter Niek Ederveen destijds tegen Speloptafel. “Er zijn wat dingen gebeurd die beter niet hadden kunnen gebeuren. En dat zie je bij meer publieksprijzen. Het kan daarmee heel ingewikkeld worden om er een eerlijke publieksprijs van te maken.”
Daarom is er voor gekozen om er een brede juryprijs van te maken. “Op deze manier denken we dat we de kwaliteit kunnnen garanderen, zonder dat die gekaapt kan worden om commerciële doeleinden of wat dan ook. De juryleden zijn onafhankelijk.”
De jury van de Nederlandse Spellenprijs bestaat uit een selectie van vrijwilligers die werkzaam zijn in de Nederlandse spellenwereld. De afgelopen jaargang stond deze onder leiding van voorzitter Niek Ederveen (hoofdredacteur Spel!), secretaris Tanya Geertse, Henk Rolleman (bordspelfotograaf), Anna Wassenburg (Spellenvereniging Amsterdice), Bastiaan Nox’ (Youtubekanaal Nox Spellenzolder), Stef Noordermeer (Spellenvereniging Roll the Dice), Hans Lemmens (Bordspellenwebsite Spellenwijs), Niels Muñoz (Instagram – Move the Robber), Dave Datema (Spellenplatform Speloptafel), Christel Klaasen-Bos (Spellenvereniging Amsterdice), Nina van Campen (Bordspellenwinkel De Betovering), Luuk van Loon (Bordspellenwinkel Koning Bordspel, Bordspellenpodcast Karton).
